Regenboog
“Driss Siraji, een bevlogen mens”
Hoe staat het met de ouderen in Breda? Daarvoor gingen we op bezoek bij Driss Siraij, secretaris van de Migrantenraad in Breda. Alles wat we al eerder hadden gehoord, kwam ook hier naar voren, armoede, isolement, problemen met instanties, maar ook saamhorigheid en onderlinge hulpverlening. Driss staat er midden in.
Driss Seraji
Driss werkt vanuit een ruime, maar donkere kamer in het InCom huis. Daglicht komt alleen via een hal naar binnen en de hele dag moeten de lichten aan. Een beetje benauwd, ik ga vaak s’avonds met hoofdpijn naar huis, geeft hij aan.
Als Driss gaat vertellen dan merk je niets meer van de donkere ruimte, die trouwens is behangen met allerlei posters en krantenknipsels over zaken van de Migrantenraad die de pers haalden.
Driss was eigenlijk van jongsaf aan al heel onafhankelijk. Boodschappen doen voor de vrouwen die toen nog het huis niet uit mochten. Voor het speltje in de waspoeder deed je het graag. Zo verklaart hij het feit dat hij zo’n sociaal mens is geworden.
Op zijn 13e jaar haalden zijn ouders hem naar Nederland. Hij heeft er gemengde gevoelens over. Via productiewerk en daarna studie klom hij op tot filiaalhouder van een Jamin winkel. Het ging fout toen de Jamin winkels werden opgekocht en er een andere wind ging waaien. Stressen, het sluiten van winkels, een sociaal plan. Uiteindelijk kwam Driss in de WAO terecht.
Maar stilzitten was er niet bij voor Driss. Zodra hij kon ging hij toch weer onder de mensen. Hij hielp vooral ouderen met het invullen van formulieren en was heel actief bij onder meer de voetbalclub van zijn zoon.
Uiteindelijk werd hij in 2003 gevraagd voor de Migranten Raad, die net een jaar daarvoor was opgericht. Niet vanuit de gemeente of vanuit welzijnsinstellingen, maar vanuit de mensen zelf, zegt hij.
Sindsdien heeft Driss het drukker dan ooit, ondanks zijn handicaps. Hij is van ’s morgens tot ’s avonds bezig. “Als vrijwilliger heb je eigenlijk nooit vrij. Als ik in de moskee kom, dan bellen ze elkaar dat ik er ben en dan komen de vragen en de formulieren weer te voorschijn.” Als je een baan hebt, dan ben je vrij als je de deur achter je dicht trekt. Als vrijwilliger neem je het overal met je mee. “Ik kan ontzettend moeilijk nee zeggen, dat zijn we vanuit onze cultuur niet gewend.” verontschuldigt Driss zich.
Migrantenraad Breda
Wat doet de Migranten Raad allemaal? Te veel om op te noemen, maar vooral functioneren als cement van de Marokkaanse samenleving in Breda en de buitenwereld.
De Bredase Migrantenraad bestaat uit 18 personen van Turkse Marokkaanse, Surinaamse, Antilliaanse, Afrikaanse en Iraanse afkomst.
Ouderen
Driss werkt met het sociaal spreekuur voornamelijk voor ouderen. Hij vertelt over het invullen van formulieren, over de armoede die wordt geleden door de ‘gekorte’ AOW en over het gemak waarmee officiële instanties aannemen dat mensen hier korter zijn dan in werkelijkheid. “Zij nemen iets aan en wij moeten dan maar weer bewijzen dat dit niet zo is.” Meestal met papieren uit Marokko of werkgeversverklaringen. Driss heeft er letterlijk dagwerk aan.
Driss is trots en tevreden op wat de Migrantenraad heeft bereikt de afgelopen jaren. “De gemeente kent ons. Ze weten dat wij de achterban kunnen bereiken. Als wij een bijeenkomst organiseren dat staan de mensen tot buiten. Dat moet een reguliere instelling nog maar eens voor elkaar zien te krijgen.”
Hoeveel mensen er op het sociaal spreekuur komen? “Met de mensen in de moskee, kom ik wel op een gemiddelde van 60 mensen per week” rekent Driss uit, veelal ouderen.
Naast het sociaal spreekuur in het InCom gebouw en de gesprekken in de moskee, komt Driss ook bij de mensen thuis om te helpen met het invullen van formulieren.
Binnenkort wordt, in samenwerking met de ANBO, weer een serie bijeenkomsten gehouden om mensen te informeren over het invullen van het belastingformulier. Na de informatieronde kunnen de mensen individuele hulp krijgen bij het invullen van hun formulier, waarbij ook in de eigen taal uitleg gegeven kan worden. Er is grote behoefte aan. Dat blijkt uit het feit dat er vier bijeenkomsten belegd moeten worden omdat anders niet alle mensen geholpen kunnen worden. Bijeenkomsten van 12.00 tot 18.00 uur. Heel intensief dus.
Driss is ook bezig met bewegen voor ouderen. Dat is nodig, zegt hij, omdat ouderen te veel thuis zitten. Ze worden te dik en krijgen vaak last van diabetes. De officiële instanties zeggen dat ze de Marokkaanse ouderen niet kunnen bereiken. “Onzin”, vindt Driss, “Als ze maar een vertrouwenspersoon hebben die als voorbeeld kan dienen”. Ook kost het enige tijd om een grotere groep bij elkaar te krijgen. Veel mensen kijken eerst de kat uit de boom. Maar ze willen best.
Driss helpt mensen ook bij de naturalisatie, met het opsporen van hun pensioen en met het aanvragen van voorzieningen. “Bij de gemeente kennen ze me wel”.
Ook wil hij zich inzetten voor een bejaardentehuis met speciale voorzieningen. Bij Marokkaanse ouderen is het een taboe om daarover te praten. Men wil de kinderen niet lastig vallen, maar vertrouwt er toch op dat die wel voor ze zullen zorgen als ze het zelf niet meer kunnen.
Driss beseft dat niet voor alle groeperingen een apart bejaardentehuis gebouwd kan worden, dan zou je drie, vier verschillende huizen krijgen. Maar een vleugel voor een bepaalde groep zou toch mogelijk moeten zijn. Mensen willen graag met elkaar het geloof beleven of met elkaar in de taal praten die ze als kind hebben geleerd, herinneringen ophalen of een spelletje spelen. Maar als je te veel wilt, dan maak je geen kans.
Isolement
Een probleem dat hij signaleert is de eenzaamheid, isolement. Hij probeert dat zoveel mogelijk te voorkomen. Hij wijst mensen in een bepaalde straat op een alleenstaande Marokkaanse buurvrouw.
Het is ontstaan toen Marokkaanse kinderen hun moeders naar Nederland haalden. De idealen waren prachtig. Moeder kwam in huis. Maar de praktijk bleek vaak anders. De situatie liep uit de hand want Nederland was geen Marokko en al snel werd aparte woonruimte voor moeder gezocht. Met gevaar voor isolement.
In Marokko is de situatie totaal anders. Iedereen komt bij iedereen thuis. Zelfs als je ergens in een vakantiehuisje zit komen de buren aanbellen om kennis te maken. Voor je het weet zit je bij mensen thuis. Het is een wereld van verschil, vertelt Driss.
De mannen hebben de moskee waar ze elkaar kunnen treffen, een sociale ontmoetingsplaats. Sinds kort is er ook een vleugel voor de vrouwen gekomen waar zij elkaar kunnen ontmoeten.
Armoede
Er is veel armoede onder de Marokkaanse ouderen, hoewel men er liever niet over praat. En zelfs al leeft men onder het minimuminkomen, het is toch zaak om familieleden of ouders in Marokko te ondersteunen.
De voedselbank, daar praat je niet over. Veel jongeren hebben zo’n schuld dat ze niet anders kunnen. Maar ouderen willen niet gezien worden bij de voedselbank. Konden ze maar naar een andere stad gaan, dan was het een ander verhaal. Toch wordt er via de moskee veel geregeld door groot en goedkoop in te kopen van bijvoorbeeld aardappelen of kippen.
Ook de regelingen zijn een probleem. De zorgtoeslag wordt pas in augustus/september overgemaakt en de huurtoeslag is vorig jaar helemaal niet overgemaakt. We lopen achter, zeggen de instanties, maar de mensen moeten wel op tijd alle betalen. Daar wordt geen rekening mee gehouden.
Uitkering en vakantie
Toch blijft het een probleem. Men wil de familie of kinderen bezoeken in Marokko. Dat kost geld en van een gekorte AOW hou je niet veel over. Bovendien wordt de wet binnenkort gewijzigd. Konden vroeger uitkeringsgerechtigden van 57+ zes maanden naar het buitenland, binnenkort wordt dat teruggedraaid tot krap vier weken, staat in de krant. De rechter heeft bepaald dat de ruimere tijd voor ouderen discriminatie was ten opzichte van de jongere uitkeringsgerechtigden en dus wordt de regeling teruggedraaid. “Wat moet je doen in amper drie weken” vraagt Driss zich af. “Ze moet familie en vrienden bezoeken, er blijft geen tijd over”.*)
In België en Frankrijk is men veel toleranter. De bureaucratie in Nederland groeit alleen maar, wat er ook gezegd wordt.
Gelukkig kunnen de gemeenten van de regeling afwijken.
Toekomst
Wat hij graag zou zien in Breda is een ruimte voor ouderen om bij elkaar te komen. In de grote steden zie je dat in het kader van de Brede School gebeuren. Mensen kijken TV via een eigen schoteltje, er wordt soms gekookt en men gaat bij elkaar op visite. Zelfs Nederlandse ouderen komen langs om te praten en te sporten.
In de InCom kan dat nu alleen ’s avonds en in het centrum kan je alleen betaald parkeren. Dat geeft niet veel mogelijkheden voor de ouderen.
Misschien zou het wel goed zijn als de Marokkaanse ouderen een eigen vereniging op zouden richten om kader te hebben voor de hulpverlening, denkt Driss.
Hij is pas 51 maar voelt zich door gezondheidsproblemen vaak veel ouder. Het wordt vaak te veel. Zo’n club zou kunnen samenwerken met de Migrantenraad en met de moskee. Ook zouden ze vertegenwoordigingen kunnen sturen naar andere stichtingen en verenigingen om de belangen van de Marokkaanse ouderen nog beter te behartigen. We zouden een locatie en geld moeten hebben, denkt hij. De mensen zouden snel genoeg bij elkaar gevonden kunnen worden.
Werk aan de winkel
Het sociaal spreekuur begint op deze woensdag om 14.00 uur (andere dagen begint hij om 9.00 uur en op dinsdag kunnen mensen tot 20.00 uur terecht). Maar er druppelen al mensen binnen vanaf 13.15 uur voor informatie en raad. Driss helpt ze er tussendoor en gaat dan verder met ons gesprek.
Voorlopig stroomt het spreekuur weer vol en Driss weet wat hem te doen staat.
*) In het Brabants Dagblad van 6 februari 2007 werd vermeld dat 65-
(De Regenboog, februari 2007)
