Regenboog

“Het moet uit de mensen zelf komen”

Oudere Marokkaanse mensen moeten elkaar helpen en er niet vanuit gaan dat de kinderen wel voor ze zullen zorgen

Abdel Amali en Ahmed Izli hebben afgesproken in Wijkcentrum Ypelaar in Tilburg Noord, want een eigen onderkomen heeft de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg (nog) niet. Maar de gastvrijheid is er niet minder om.

Opvallend is dat het gesprek begint met het taboe dat Marokkaanse ouderen hebben als het om de zorg voor de oude dag gaat. ”Oudere Marokkaanse mensen moeten elkaar helpen en er niet vanuit gaan dat de kinderen wel voor ze zullen zorgen,” merkt Ahmed Izli op. Hij is sterk betrokken bij de stichting, maar moest helaas wegens gezondheidsredenen de laatste tijd rustig aan doen. Dat valt hem duidelijk zwaar.

De heer Abdel Amali is voorzitter van de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg. Ook hij is een duizendpoot en zit in tal van overleggen en commissies. “Daardoor krijg je een netwerk,” vindt hij,  “Hier hoor je wat en daar zie je wat, dat je kunt gebruiken voor je eigen mensen.”

Zo is hij kortgeleden uitgenodigd bij het ouderencomité in Noord waarin, onder leiding van de Twern, gesproken wordt over problemen die ouderen tegenkomen en over subsidie.

“Moeilijk om nee te zeggen”, vindt hij. “Maar ik werk nog tot februari a.s. Dan ga ik met de VUT en kan meer tijd vrijmaken voor dit werk.”

Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg

De Stg. M.O.T. bestaat vanaf mei 2006, eerst als vereniging en wat later als stichting. Een groep vrienden kwam bij elkaar voor discussies over diverse thema’s en de vriendengroep groeide uit tot een organisatie met grootse plannen.

Waarover gingen de discussies? Over de persoonlijke situatie, over de situatie van familieleden en vrienden. Het moeilijk kunnen rondkomen met weinig geld, gezondheidsproblemen en isolement. Maar ook over opvoeding van de (klein) kinderen. Mensen voelen zich niet thuis in Nederland, maar ook niet meer in het thuisland. Vragen als: waar wil ik begraven worden in Marokko of in Nederland.

Veel oudere mensen zijn hun grip op het dagelijks leven verloren. Vroeger kon je ergens terecht bij iemand die je te woord stond en je vragen kon beantwoorden. Tegenwoordig gaat alles via de computer of automaten. Daar komt nog bij dat bij veel ouderen taal- en cultuurproblemen een rol spelen.

De Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg wil een actieve stichting zijn. Men heeft een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur van drie personen die de problemen willen gaan aanpakken. Contacten met de wethouders Hamming en Mevis verliepen heel positief. “Ze zijn blij met onze initiatieven”, vertelt de heer Amali. “Zelfs de burgemeester heeft belangstelling voor onze activiteiten”. “Wij willen geen geweld in onze wijk, wij willen samenwerken met iedereen, met alle groepen en religies. De kloof tussen ons en de Nederlandse mensen moet worden gedicht. We willen ons inzetten voor het algemeen belang, zowel in onze wijk als stedelijk. We willen praten!”

Hangouderen

Mensen rond het Verdiplein hebben geen eigen plek. De jongeren niet, maar ook de ouderen kunnen nergens heen. Ze zoeken elkaar daar op en praten over vroeger, over hun werk, over het leven in Nederland.

Als het regent moeten ze ergens schuilen en komen er klachten over overlast.

De heer Amali zit in het platform Verdiplein waarin onder andere de gemeente, WonenBreburg en de politie overleg hebben. De klachten en problemen rond het plein worden daar besproken.

Amali komt steeds terug op het gebrek aan onderkomen voor zowel de jongeren als de oudere Marokkaanse mensen. De Stg. MAST heeft wel een plek, maar dat is te ver om dagelijks naar toe te gaan.

Voorlichting

Eén van de activiteiten die de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg al heeft gerealiseerd is een voorlichtingsbijeenkomst waar door Thebe, (Ine Bertens), informatie is gegeven over diabetes. “Suikerziekte” komt in verhouding veel voor bij Turken en Marokkanen. Misschien komt dat door eetgewoontes, misschien door stress. Het is wel een zaak voor mensen om hier goed op te letten.

Zorgvoorziening voor ouderen is een “hot item” voor veel Marokkaanse ouderen, vooral omdat er een taboe op rust om het te bespreken. “Mijn kinderen horen voor me te zorgen”, is de algemeen geldende mening. Kinderen hebben het gevoel dat ze hun eigen ouders niet in de steek mogen laten. Maar in de praktijk blijkt dit onhaalbaar. Zo worden zowel de relatie tussen ouders en kinderen als de relatie van kinderen met hun partners verstoord.

Ook voor persoonlijke hulpverlening schrikken de mensen van de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg niet terug.

Door hun activiteiten kwamen de vrijwilligers in contact met mensen die in een groot isolement verkeerden.

Zo was er een man die weduwnaar was geworden en uit eenzaamheid een verzameldrift ontwikkelde. Hij ging rommelmarkten af en verzamelde zoveel spullen dat hij zich niet meer vrij kon bewegen in zijn huis. Van schoonmaken kwam ook niets meer. In een bijeenkomst kregen de mensen van de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg contact met hem en via huisbezoek won men beetje bij beetje zijn vertrouwen. Met een aantal mensen heeft men zijn huis opgeruimd en schoongemaakt. Hij krijgt nu hulp en het gaat weer goed met hem.

Maar soms kunnen de mensen van de stichting niets doen.

Ahmed Izli vertelt van een man die ook weduwnaar werd. Hij had 24 uur per dag hulp nodig en deed een beroep op zijn dochters. Eén dochter ontfermde zich over hem, maar haar huwelijk kwam onder spanning te staan omdat ze zich alleen maar met haar vader kon bezighouden. Vader verhuisde naar de andere dochter waar hetzelfde patroon ontstond. De man heeft zijn koffers gepakt en is naar Marokko teruggekeerd, waar hij kort daarop is overleden.

“Dat is weer het gevolg van de cultuur onder Marokkanen, waarbij ouderen ervan uit gaan dat de kinderen voor ze zullen zorgen als ze hulpbehoevend worden”, zegt Izli. Maar ook onder de kinderen heerst de overtuiging dat ze die plicht hebben en dat daar niet over gepraat mag worden. Het is hard nodig dat er maatregelen en voorzieningen komen die de kinderen kunnen ontlasten. Maar vooral moeten deze problemen bespreekbaar gemaakt worden.”

Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg wil meer

In samenwerking met de gemeente Tilburg is een tweetalige brief aan de Marokkaanse bewoners van Tilburg Noord gestuurd om ze te informeren over de plannen en initiatieven van de Stichting Marokkaanse ouderen.

In gesprekken uiten Marokkaanse ouderen hun zorg over de hangjongeren. Ze vinden dat de ouders meer op hun kinderen moeten letten. Aan Thebe is gevraagd of die voor een cursus over opvoeden kunnen zorgen.

Als we maar de helft van onze voornemens kunnen bereiken, dan zijn we heel blij. Beter aanpakken met idealisme dan aan de kant staan en niets doen dan klagen!

Taallessen en sport

“We zijn ook begonnen met Nederlandse taallessen voor Marokkaanse ouderen bij de Schans. Dat gaat hartstikke goed. De mensen komen elke week trouw naar de taallessen”, vertelt Amali.

“Ook zijn we bezig met bewegen voor ouderen, bijvoorbeeld fietsen. We beginnen met de mannen, maar ook de vrouwen worden niet vergeten. Wethouder Hamming heeft zijn medewerking toegezegd. We hebben al een aantal mensen die graag willen sporten. Via MAST gaan al een aantal ouderen zwemmen”.

Wonen en zorg

Er zijn ook gesprekken gaande over woon/zorgvoorzieningen. Onder andere met WonenBreburg over woon/zorg/service centra. “We gaan een onderzoek doen of onze mensen daar in zijn geïnteresseerd. We gaan ervan uit dat er over vijf tot zeven jaar heel veel oudere mensen in Noord zullen zijn waardoor de zorgvraag zal toenemen. Deze inventarisatie is dus heel belangrijk”.

De stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg overlegt met andere organisaties voor allochtone ouderen in Tilburg, zoals Ikinci Bahar voor Turkse ouderen en de Stichting Surinaamse Ouderen. Die hebben al voorzieningen tot stand gebracht en daar kan men van leren.

Met Thebe wordt ook samengewerkt bij andere activiteiten voor mannen en vrouwen. Dat betreft onder meer de opzet van een huiskamerproject voor oudere mannen, waarbij ouderen en jongeren dichter bij elkaar worden gebracht. Dat moet verder worden uitgewerkt, maar daartoe heeft de Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg een eigen ruimte nodig.

“In zo’n huiskamerproject kunnen we ouderen die nog potentie hebben motiveren voor vrijwilligerswerk”, vertelt Ahmed Izli. “Via de ouderen kunnen we ook de jongeren bereiken. Ze hebben gezag en kennen hun families”.

Driekoningenkerk

Intussen is de stichting ook zelf op zoek gegaan naar ruimte. De Driekoningenkerk stond al lange tijd leeg en via wethouder Mevis kwam men op het spoor van Thea van Blitterswijk. Zij schakelde het kerkbestuur in en daar zag men wel iets in een samenwerking. Inmiddels hebben er al verschillende keren vergaderingen plaatsgevonden en is er, samen met de Antillianen, een manifestatie gehouden waarbij er lekker Marokkaans en Antilliaans is gekookt.

Ook kunnen er lezingen worden gehouden en andere activiteiten worden gepland. Het liefst samen. Er zijn afspraken gemaakt voor het gezamenlijk vieren van het Kerstfeest, een Iftar maaltijd tijdens de Ramadan en voorlichting en informatie over het Slachtfeest (Abrahamfeest). “We willen meer van elkaar weten.”

Misschien kunnen we elk een aparte ruimte krijgen in het kerkgebouw. In de komende maanden hopen we meer duidelijkheid te krijgen”.

Eigen ruimte

“De Ypelaar is goed voor grote informatiebijeenkomsten. Maar de Ypelaar wordt gebruikt door groepen die hier al jaren komen, Nederlandse groepen die biljarten of kaarten. Daar kunnen onze mensen nog niet bij aansluiten. Daarom hebben we een eigen ruimte nodig, waarin we onze eigen sfeer kunnen creëren”, vertelt Izli, “daar kunnen de mensen zich thuisvoelen.

Thebe kan daar dagverzorging opzetten. We kunnen daar gesprekken voeren en ons huiskamerproject vormgeven. Vanuit zo’n eigen ruimte kunnen we de mensen laten toegroeien om zich aan te sluiten bij bijvoorbeeld de activiteiten in de Ypelaar. We willen ons niet isoleren, maar rechtstreeks zal dat nooit lukken, want daarvoor is de drempel die onze mensen voelen veel te hoog.

Tot die tijd blijven ook onze ouderen “hangen” bij het Verdiplein”.

“We zijn in overleg met Thebe en WonenBreburg en hopen dat aan deze onmisbare voorwaarde voor ons werk voldaan kan worden. Het zou zo mooi zijn als Marokkaanse ouderen bijvoorbeeld de buurvrouw mee kunnen nemen om gezamenlijk koffie te drinken”, droomt Amali. Ook kunnen mensen daar worden geïnformeerd waar ze hulp kunnen krijgen bij problemen. Voor Marokkaanse vrouwen kunnen we naailes of Nederlandse taallessen organiseren. Het is dan allemaal dicht bij huis en bereikbaar voor ze.

Begraafplaats

Men zoekt ook naar mogelijkheden voor een eigen begraafplaats voor Moslims. Er is in de Reeshof een deel van de begraafplaats voor Moslims bestemd, maar dat is dicht in het weekend en Moslims moeten hun doden snel begraven.

Toekomst

De Stichting Marokkaanse Ouderen Tilburg is een beginnende organisatie, maar we hebben al veel tot stand gebracht, constateren beide heren.

En we hopen nog veel meer tot stand te kunnen brengen: Mensen uit hun isolement halen, mensen activeren en de kloof met de Nederlandse ouderen dichten. De groep alleenstaande ouderen heeft dringend hulp nodig. Het is heel belangrijk dat we daaraan werken.

Voor de dagverzorging en de plannen voor woon/zorg centra is het ook belangrijk om jongens en meisjes te stimuleren om de zorg in te gaan. Voor onze jongeren is dat een nieuw gebied waar ze niet zo snel aan denken bij hun studiekeus.

We willen zoveel mogelijk samenwerken want dan bereik je meer.

We denken aan een buurtvadersproject om de jongeren op te kunnen vangen, maar je moet ze wel iets te bieden hebben. In de huiskamerprojecten kunnen de ouderen met gezag en contacten een heel belangrijke rol spelen en daardoor zelf ook uit hun isolement komen. Ze kunnen een voorbeeldfunctie vervullen.

We willen de gemeente, de organisaties en instellingen wijzen op hun verantwoordelijkheid. Ze moeten echt luisteren en niet zelf met projectjes of activiteiten komen waar onze mensen niet op zitten te wachten en die niets echt veranderen. Er moeten op korte termijn kansen en mogelijkheden worden gecreëerd en men moet niet blijven hangen in de vergadercultuur. De subsidiegelden moeten rechtstreeks aan de groepen worden besteed die het nodig hebben.

Uiteindelijk willen we door dit alles ook aan beeldvorming werken. Er wordt door de media veel te veel gefocust op problemen, maar de jongeren en ouderen, die het goed doen en veel betekenen voor de maatschappij, worden volledig vergeten. Dat brengt groepen niet tot elkaar.

Beide heren lachten als wordt opgemerkt dat ze wel veel werk op hun nek nemen. “Ja”, zegt Abdel Amali, “als we maar de helft van onze voornemens kunnen bereiken, dan zijn we heel blij. Beter aanpakken met idealisme dan aan de kant staan en niets doen dan klagen!”

(De Regenboog, september 2007)